Zwarte aanslag op de ruit, op de blokken of op de mantel boven de haard. Een gashaard hoort schoon te branden — aardgas laat bij een goede verbranding geen roet achter. Zie je het toch, dan vertelt de haard je iets, en het loont om te weten wát.
Een gashaard hoort roetvrij te branden
Roet ontstaat waar de verbranding zuurstof tekortkomt of waar een vlam iets raakt dat er niet hoort. Het gele, rustige vlambeeld van een sfeerhaard is ontworpen — geel is bij deze toestellen geen alarmsignaal. Waar je wél op let: verandering. Vlammen die onrustiger of kleiner worden dan je gewend bent, en zwarte neerslag die er eerst niet was. De brandweer noemt sporen van roet en corrosie niet voor niets als teken van een slechte verbranding.
Oorzaak één: de blokken liggen anders dan de tekening
De keramische blokken in je haard liggen niet voor de sier op hun plek: de fabrikant schrijft de ligging voor, op tekening in de handleiding, mét de waarschuwing dat een andere ligging roetvorming geeft en dat blokken niet tegen de waakvlam mogen liggen. Zijn de blokken ooit verlegd — bij het schoonmaken, een verhuizing, of omdat het vlambeeld “mooier” moest — dan is dat de eerste plek waar ik kijk. Het terugleggen op de tekening is werk voor het bezoek: de ligging luistert nauw en de handleiding van jouw toestel is er de maat, niet het oog.
Ook decoratie doet mee
Hetzelfde geldt voor wat er verder in de haard ligt. De chips en het gloeimateriaal die bij het toestel horen, liggen in voorgeschreven hoeveelheden op en rond de brander — te veel of te weinig verstoort het vlambeeld. Sierkeien, extra blokken of ander materiaal dat niet bij het toestel hoort, geven vlammen iets om tegenaan te branden — en dat is precies hoe roet ontstaat.
Roet dat niet uit de haard komt
Niet elke zwarte aanslag is de haard zelf. Kaarsen, olielampen en roken brengen roetdeeltjes in de lucht die neerslaan op koude oppervlakken — ook op en rond de haard. En na een verbouwing waarschuwen fabrikanten er zelf voor: vocht en nog niet uitgeharde bestanddelen uit verf en bouwmaterialen worden door de luchtcirculatie van de haard aangezogen en kunnen zich als roet afzetten. Vers geschilderd of net verbouwd? Wacht met stoken tot alles goed is uitgehard.
Waarom je er niet mee moet blijven stoken
Roet betekent dat de verbranding uit balans is — en een verbranding die zuurstof tekortkomt kan koolmonoxide vormen. Daarom is roet geen schoonmaakklus maar een reden voor een bezoek: ik zoek de oorzaak, leg het vuurbed terug volgens de handleiding en sluit af met de verplichte CO-meting. De buitenkant van het glas afnemen kan altijd; de binnenkant en alles wat in de haard ligt is gaswerk. Plan een afspraak — reactie dezelfde avond.